دکتر منصور بهرامی (رییس انجمن)

بدون دیدگاه

دکتر منصور بهرامی

استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

 تغذیه وسلامتی

 

آقای دکتر منصور بهرامی

متولد 1318

اخذ دکترای پزشکی 1345 از دانشگاه تهران

اخذ درجه تخصص اطفال سال 1351 از دانشگاه تهران

طی دوره های آموزشی در بیمارستان جان هاپکینز امریکا وا نستیتوی تحقیقات تغذیه ای در هندوستان

ریاست بخش اطفال مرکز آموزشی درمانی شهدای (تجریش) از سال 1363 تا 1383

معاون آموزشی گروه اطفال دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی از سال 1373 تا 1383

عضو هیئت ممتحه بورد تخصصی اطفال از سال 1373 تا 1383

مسئول دفتر آموزش مداوم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی از سال 1384 تا پایان 1386

مسئولیتهای فعلی ایشان:

عضو کمیته کشوری ایمن سازی کودکان

عضو کمیته کشوری ترویج تغذیه با شیر مادر

عضو کمیته علمی تغذیه کودکان ایران

عضو هیئت مدیره انجمن پزشکان کودکان ایران

کارشناس گروه اطفال در نظام پزشکی استان تهران

کارشناس گروه اطفال در دادسرای ویژه رسیدگی به جرائم پزشکی

سر دبیر فصلنامه شیر مادر

همکاری با بیمارستان مهراد از ابتدای تاسیس (سال 1361)

در زندگی هیچ چیز به اندازه تغذیه تکرار نمیشود و به همین جهت خوب و بد آن در وضعیت سلامتی بسیار موثر است.

ارتباط تغذیه و سلامتی از آغاز تشکیل نطفه شروع و تا آخرین لحظه حیات ادامه دارد.

منشاء بسیاری از بیماریهای دوران کودکی و بزرگسالی به چگونگی تغذیه و رشد دوران جنینی ارتباط دارد و نوزادان نارس و کم وزن اگر از مخاطرات فوری مثل کمبود های قند، کلسیم، عفونت و مشکلات تنفسی نجات یابند مسائل مهمی مثل کم خونی ،نرمی استخوانها ،مشکلات عصبی و رفتاری ، اختلالات بینائی ، عوارض قلب و عروق در کمین آنهاست.

در این مقاله بطور اختصار نقش تغذیه را در مباحث زیر مرور میکنیم .

 

رشد و نمو، ایمنی ، تکامل قوای روانی، پیشگیری از بیماریهای چاقی، بیماریهای قلب و عروق ، کانسر، استئو پروز و رفتار رشد و نمو خصیصه اصلی کودک سالم است ، مهمترین توانمندی پزشکان اطفال این است که به باریکی های رشد و نمو آگاهی داشته بخوبی آن را پایش نمایند و در اولین مراحل اختلال آن را درک و چاره جویی نمایند. حفاظت و پایش رشد و نمو هر کودک یعنی حفاظت سلامتی جسم و روان اوست، با پایش منظم رشد و نمو کودکان، ما قادر خواهیم بود بیماری ها را در مراحل اولیه تشخیص و درمان را سهل تر و کم عارضه تر به بیماران مان هدیه کنیم . این کار ساده که بخش مهمی از معاینه فیزیکی است در کار روزمره ما انجام نمی شود ، چه خوب است اگر بتوانیم این نقص مهم خدمت خودرا مرتفع و خدمات خود را با کیفیت بهتر ارائه نمائیم .

 

سیستم ایمنی که نقش اصلی را در حفظ سلامت انسان بعهده دارد بشدت تحت تاثیر چگونگی تغذیه است به حدی که می توان مواد مغذی را اجزاء اساسی سیستم ایمنی تلقی نمود . دراین رابطه نقش های مهم پروتئین ها ، اسیدهای چرب ضروری، انواع ویتامین ها (A,D,C,E,B6,B12,واسید فولیک) مواد معدنی ( آهن، مس، روی، سلنیوم) در سلامت و کارآیی سیستم ایمنی اثبات شده و هم اکنون در خدمات رزمره پزشکی به کار می روند. علاوه بر موارد  فوق نوکوئیدها، گالگلیوزیدها، الیگوساکاریدها، پروبیوتیک ها و whey پروتئین نیز در حفظ قدرت دفاعی بدن بسیار موثرند.

 

عوارض سوء تغذیه

بر حسب گزارشات سازمان بهداشت جهانی مشکل تغذیه به تنهایی بطور آشکار و پنهان مسئول 40 تا 50 % مرگ ها در کشورهای در حال توسعه است و ارتباط سو ء تغذیه و فقر و عفونت درشمای زیر خلاصه شده است .

ارتباط متقابل سوء تغذیه با اسهال، عفونت های حاد تنفسی، سرخک، مالاریا، تاخیر تکامل روانی و کاهش قدرت جسمی و کارآیی فکری به دفعات مورد بحث و بررسی قرارگرفته و جزء مسائل شناخته شده پزشکی است . آثار سوء تغذیه بر تکامل قوای روانی در شمای زیر خلاصه شده است.  

 

4- تغذیه و پیشگیری اولیه

هر اقدام پزشکی که بتواند از بروز بیماری قبل از حدوث جلوگیری کند، پیشگیری اولیه خوانده می شود و امروزه از کلیه خدماتی که در گروه پیشگیری اولیه قرار می گیرند برای کاهش آلام مردم حداکثر بهره برداری می شود مثل تدارک آب سالم و بهداشتی و یا تزریق واکسن هارنملف.

پیشرفت های دو دهه اخیر پزشکی بتدریج نقش تغذیه را به عنوان یک عامل مهم برای پیشگیری اولیه از بیماری ها واضح تر ساخته و در سال های اخیر سیاست گزاران بهداشتی در کشورهای صنعتی از این وسیله مهم برای حفظ سلامت مردم به طور موثر بهره برداری کرده اند.

به عبارت های شناخته شده و قدیمی اما همیشه تازه و صحیح توجه فرمائید:

A: پیشگیری بهتر از درمان است.

B : کودکان سازندگان و سرمایه های اصلی جامعه فردایند.

C: رشد و توسعه کشور با سلامت جسمی و روانی مردم ارتباط مستقیم دارد.

D: ریشه بسیاری از بیماریها را در دوران کودکی باید جست.

 

اگر به صحت عبارت های فوق اعتماد داشته باشیم و اگر به نقش تغذیه در پیشگیری اولیه واقف باشیم آنگاه نقش  پزشکی اطفال را در کشور پر رنگ تر از قبل می خواهیم و پزشکان اطفال بعنوان معماران جامعه سالم نگاه می کنیم و در آن صورت است که بخش های آموزش اطفال بعلت اینکه درآمدی قابل مقایسه با بخش های جراحی ندارند بدیده تخصص نمی نگریم.

آموزش پزشکی اطفال را بجای بیمار محوری به سلامت محوری تبدیل می کنیم ، پزشکی اطفال را به پزشکی جامعه نگر و آموزش آن را به جای بیمارستان ها در جامعه انجام می دهیم و این تغییر نه پر خرج و نه سخت است .

پیشگیری تغذیه ای را میتوان به بخشهای زیر تقسیم نمود:

1- زودرس             2- دیررس              3- برنامه ریزی شده

در گروه پیشگیری های زودرس تغذیه ای می توان پیشگیری از بروز N.E.C در نوزادان نارس که با شیر مادر تغذیه می شوند ویا پیشگیری از اسهال و عفونتهای حاد تنفسی در شیر خوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند نام برد.

 

5-تغذیه و چاقی

 ارتباط تغذیه با چاقی و تغذیه پدیده ای است قدیمی و شناخته شده .

بیش از 22 میلیون کودک زیر 5 سال چاقند و از عوارضی مثل آپنه های انسدادی ، مشکلات ارتوپدی، اختلالات متابولیسم گلوکز، اختلالات قلب و عروق، فشار خون و اختلالات جنسی رنج می برند.

سندرم متابولیک چیست ؟

به عوارض مذکور در فوق که معمولا همراه چاقی هستند مثل ( اختلالات متابولیسم قندها، چربی ها، انعقاد خون، افزایش فشار خون) سندرم متابولیک می گویند.

هر کودک چاقی با BMI بالا و دور کمر بیش از 85% باید برای سندرم متابولیک بررسی گردد.

و 47% دخترانی که تخمدان پلی کیستیک دارند به سندرم متابولیک هم دچارند.

ریسک فاکتورهای بروز سندرم متابولیک عبارتند از:

وزن کم هنگام تولد

چاقی دوران کودکی

تغذیه با شیر مصنوعی

شیوه نامناسب زندگی

تماشای تلویزیون بیش از 2 ساعت در شبانه روز

صرف غذاهای حاضری (fast food) بیش از 3 بار در هفته

چاقی پدر و مادر

سوابق خانوادگی دیابت و بیماریهای قلب و عروق

سطح اقتصادی پایین خانواده

 

سایر عوارض همراه چاقی عبارتند از :

Hepatic steatosis کبد چرب غیر الکلی شایع ترین پدیده ی است که در 20 تا 25 % کودکان چاق رخ می دهد، این پدیده ممکن است به فیبروز و فیبروز کبدی منجر شود و در مواردی به پیوند کبد منجر گردد.

تخمدان پلی کیستیک و بلوغ زودرس در دختران چاق و هیپوگنادیسم در پسران چاق شایع است .

بطور کلی اختلالات هورمونی در مبتلایان به چاقی پدیده ایست شایع و کاهش وزن میتواند تا حدودی در اصلاح آن تاثیر داشته باشد .

اختلالات خواب در افراد چاق بسیار شایع است و 94 % چاق ها اختلال خواب دارند و بدرجات کم و بشتر در قدرت کار روزانه آنها تاثیر منفی دارد.

Abstructive sleep apnea یکی از اختلالات شایع افراد چاق است و در صورتی که درمان نشود به هیپر تانسیون ریوی و هیپرتروفی بطن راست منجر می گردد.

مشکلات ارتوپدی یکی از همراهان اصلی مشکلات چاقی است و پیوسته باید در این زمینه خدمات ارتوپدی به نیازمندان ارائه گردد.

سنگهای صفراوی هم از عوارض شناخته شده چاقی است که باید پزشکان منتظر بروز نشانه های آن باشند.

 

6- تغذیه و بیماریهای قلب و عروق

در زمینه بیماری های قلب و عروق سالهاست که تمام ریسک فاکتورهای بیماری شناخته شده ، اما همچنان که در 30 پیش بیماری های قلب به عنوان اولین عامل مرگ و میر در دنیا شناخته می شد.

در سالهای اخیر هم نقش آن تغییر چشم گیری بوجود نیامده .

این مطلب حاکی از آن است که اقدامات پیشگیری در حال حاضر کارشناسان بهداشتی مستعدند که باید پیشگیری از سنین پایین و از طریق تغذیه مناست و تغییر شیوه زندگی رخ دهد و مهم ترین آن تغذیه با شیر مادر در 2 سال اول زندگی است.

پزشکان اطفال باید مواظب رشد و نمو طبیعی کودکان باشند . اندازه گیری کلسترول خون کودکان باید بخشی از خدمات بهداشتی  آنان گردد و پیشگیری از چاقی جزءخدمات اصلی پزشکان گردد.

استاندارد کردن روغن های خوراکی، ارائه غذاهای آماده بهداشتی، دخالت در بوفه ها و غذاهای مدارس، ارائه تنقلات بهداشتی، وارد کردن فعالیت های ورزشی در برنامه روزانه موسسات آموزش ساده، همه عملی موثرند.

 

7- سیر تکامل تامین سلامتی به وسیله تغذیه

تا چند سال قبل مهم ترین کوشش متخصصین بهداشت و تغذیه تامین نیازهای غذایی مطابق جداول تنظیم شده بود سپس با آشنائی بیشتر با مکانیسم بروز بیماری هایی حذف و یا کاهش برخی از موارد از سبد غذایی مردم مثل نمک، چربی های حیوانی، شکر، مورد توجه قرار گرفت و در سال های اخیر اضافه کردن برخی از مواد مفید به غذاهای مصرفی مثل پروبیوتیک ها عملی شده تا غذاهایی به نام Functioncl food ارائه شود که علاوه بر تامین مواد مغذی مورد نیاز بدن نقش مهم در حفظ سلامتی داشته باشد، به همین جهت در سال های اخیر که مسئله پیشگیری از طریق تغذیه مورد توجه قرار گرفته لازم است سپاسگزاران بهداشتی هم خود را اولا برای گسترش و بهبود آگاهی های تغذیه ای مردم به کار برند .

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.