سلامت کودک به مراقبت و توجــه والدیــن قبــل از بارداری و ســال های اولیه تولد بســتگی دارد. پــس از تولد، معاینه کاملی از نوزاد در بیمارســتان به عمل می آید و ســپس در 3 تا 5 روزگی اولین ویزیت برای ارزیابی ســلامت نوزاد توســط پزشــک متخصص کودکان انجام می شــود. در فواصل مشــخص کودک از نظر ســلامتی و روند رشد بررسی شــده و مشاوره های لازم از نظر تغذیه و تکامل جسمی و روانی انجام می شود. هدف از این معاینات اولیه این است که مطمئن شوید فرزند شما به درستی در حال رشد و نمو است و هیچ ناهنجاری جدی ندارد. به طور خاص، پزشک مراحل رشد و تکامل کودک را بررسی خواهد کرد، متخصص اطفال در مورد رشد کلی کودک شما سوال میکند. در میان سایر موارد، او مشاهده و بحث خواهد کرد که چه زمانی کودک شروع به لبخند زدن، غلتیدن، نشستن و راه رفتن میکند و چگونه از دستها و بازوهای خود استفاده میکند. در طول معاینه، متخصص اطفال رفلکسها و تون عضلانی عمومی را بررسی می کند. و به موقع مشــکلات کــودک را شناســایی کرده و برای پیشــگیری از بروز بیماری ها مداخلات لازم را انجــام خواهد داد. تا کــودکان مــا در بهتریــن و مناســب تریــن شــرایط زیســتی بــه حداکثــر توانمنــدی خــود برسند.
احتمالاً در سال اول زندگی کودکتان، بیشتر از هر زمان دیگری با متخصص اطفال ملاقات خواهید کرد. اولین معاینه کودک بلافاصله پس از تولد انجام میشود. برنامههای تعریف شده از طرف اداره سلامت کودکان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حداقل معاینات معمول را از نوزادی تا 5 سالگی فهرست میکنند. متخصص اطفال شما ممکن است بخواهد فرزند شما را بیشتر ببیند.
در حالت ایدهآل، هر دو والدین (یا سایر مراقبان دائمی) باید در این ویزیتهای اولیه شرکت کنند. این ملاقاتها به شما و متخصص اطفال فرصتی میدهد تا یکدیگر را بشناسید و به تبادل سوال و جواب بپردازید. خود را به سوالات پزشکی محدود نکنید. متخصص اطفال شما همچنین در زمینه مسائل عمومی مراقبت از کودک نیز متخصص است. بسیاری از متخصصان اطفال اطلاعاتی ارائه میدهند که نگرانیهای رایج را پوشش میدهد، اما بهتر است قبل از هر ویزیت، فهرستی از سوالاتتان تهیه کنید.
اگر فقط یکی از والدین یا مراقب میتواند در جلسه شرکت کند، سعی کنید از یک دوست یا یکی از بستگان بخواهید که به والدی که در جلسه شرکت میکند، بپیوندد. اگر در لباس پوشاندن و درآوردن لباس کودک و جمع کردن همه وسایلش کمی کمک داشته باشید، تمرکز روی صحبتهایتان با پزشک بسیار آسانتر خواهد بود. یک بزرگسال دیگر میتواند در حمل کیف پوشک و نگه داشتن درها کمک کند. لباسهای کودکتان را درمیآورید تا با ترازوی مخصوص وزن شود. وزن او با ترازو، قد او روی یک میز صاف و اندازه سر او با یک متر نواری اندازهگیری می شود. این اندازهگیریها باید رسم شوند تا منحنی رشد او از یک ویزیت تا ویزیت بعدی مشخص شود. (به منحنی رشد کودک خود با استفاده از نمودارهای کارت مراقبت او توجه کنید.) این مطمئنترین راه برای قضاوت در مورد این است که آیا او به طور طبیعی رشد میکند یا خیر، و موقعیت او را در منحنی رشد نسبت به سایر کودکان هم سن او به شما نشان میدهد. اگر در مورد میزان شیر خود مطمئن نیستید، بررسیهای بیشتر وزن میتواند اطمینانبخش باشد.
کودکان به طور طبیعی هنگام بلعیدن هوا در حین تغذیه، بیقراری و بدخلقی میکنند. اگرچه این اتفاق هم در کودکانی که با شیر مادر تغذیه میشوند و هم در کودکان محروم از شیر مادر که با شیشه شیر، تغذیه می شوند، رخ میدهد، اما بیشتر در کودکانی که با شیشه شیر تغذیه می شوند دیده میشود. وقتی این اتفاق میافتد، ممکن است متوقف کردن تغذیه مفید باشد تا اینکه اجازه دهید کودکتان همزمان با غذا خوردن، بیقراری کند. ادامه بیقراری باعث میشود هوای بیشتری ببلعد که این امر فقط ناراحتی او را افزایش میدهد و ممکن است باعث شود تف کند. یکی از کارهایی که میتوانید امتحان کنید این است که مرتباً آروغ بزند، حتی اگر هیچ ناراحتی نشان ندهد. مکث و تغییر موقعیت به تنهایی، بلعیدن او را کند کرده و میزان هوای بلعیده شده را کاهش میدهد. اگر او با شیشه شیر تغذیه میشود، پس از هر 60 تا 90 سی سی آروغ او را بگیرید. اگر او شیر مادر میخورد، هنگام تعویض سینه، آروغ او را بگیرید. برخی از کودکانی که با شیر مادر تغذیه میشوند، هوای زیادی نمیبلعند و بنابراین ممکن است نیازی به آروغ زدن نداشته باشند.
چند تکنیک را بیان می کنیم، پس از کمی تمرین، متوجه خواهید شد که کدام یک برای فرزندتان بهتر عمل میکند.
- کودک را به صورت عمودی نگه دارید و سرش را روی شانه خود قرار دهید تا از سر و پشت او حمایت کنید، به آرامی با دست دیگر به پشت او ضربه میزنید.
- کودک را روی زانوی خود بنشانید، سینه و سر او را با یک دست نگه دارید و با دست دیگر به پشت او ضربه بزنید.
- کودک را روی زانوی خود بخوابانید و پشت او را به سمت بالا نگه دارید. سر او را طوری نگه دارید که بالاتر از سینهاش باشد، و به آرامی دست خود را روی پشت او بچرخانید یا نوازش کنید.
اگر بعد از چند دقیقه هنوز آروغ نزده است، به تغذیه او ادامه دهید و نگران نباشید؛ کودک هر بار آروغ نمیزند. وقتی شیر خوردنش تمام شد، دوباره آروغش را بگیرید و او را به مدت ده تا پانزده دقیقه در حالت ایستاده نگه دارید تا بالا نیاورد.
دانستن تفاوت بین بالا آوردن و استفراغ واقعی بسیار مهم است. برخلاف بالا آوردن، که به نظر میرسد اکثر کودکان حتی متوجه آن نمیشوند، استفراغ با فشار زیاد است و معمولاً باعث ناراحتی و پریشانی زیادی برای فرزند شما میشود. این حالت معمولاً کمی بعد از غذا خوردن رخ میدهد و حجم بسیار بیشتری نسبت به بالا آوردن دارد. اگر کودک شما به طور منظم (یک یا چند بار در روز) استفراغ میکند یا اگر متوجه خون یا رنگ سبز روشن در استفراغ کودک خود شدید، با پزشک متخصص اطفال کودک مشورت کنید. اگرچه جلوگیری از بالا آوردن کامل شیر عملاً غیرممکن است، رعایت نکات گفته شده به شما کمک میکند تا دفعات و میزان بالا آوردن شیر کودک را کاهش دهید.
- هر وعده غذایی را آرام، بیصدا و با فراغت خاطر انجام دهید.
- از ایجاد وقفه، صداهای ناگهانی، نورهای شدید و سایر عوامل حواسپرتی در طول شیردهی خودداری کنید.
- در طول شیردهی، حداقل هر سه تا پنج دقیقه یکبار، آروغ کودک خود را بگیرید.
- از شیر دادن در حالی که نوزاد دراز کشیده است، خودداری کنید.
- کودک را به مدت بیست تا سی دقیقه پس از هر بار شیردهی در حالت عمودی نگه دارید.
- بلافاصله پس از شیردهی، با کودک تکان نخورید و با او بازی شدید نکنید.
- سعی کنید قبل از اینکه گرسنه شود، به او شیر بدهید.
- اگر کودکتان از شیر مادر محروم است و با شیشه به او شیر میدهید، مطمئن شوید که سوراخ سر شیشه نه خیلی بزرگ است (که باعث میشود شیر خیلی سریع جریان پیدا کند) و نه خیلی کوچک است (که باعث میشود کودک شما کلافه شود و هوا ببلعد). اگر سوراخ اندازه مناسبی داشته باشد، وقتی شیشه را وارونه میکنید، باید چند قطره بیرون بیاید و سپس متوقف شود.
تغذیه کودک یکی از مهمترین و گاهی اوقات گیج کننده ترین چالش هایی است که به عنوان والدین با آن روبرو خواهید شد. لطفاً به یاد داشته باشید که فرزند شما منحصر به فرد است و ممکن است نیازهای ویژه ای داشته باشد. اگر سؤالاتی دارید از متخصص کودکان فرزندتان بخواهید تا به شما در یافتن پاسخ هایی که به طور خاص در مورد شما و کودتان صدق می کند، کمک کند.
بیشتر کودکان هر از گاهی سکسکه میکنند. معمولاً این موضوع والدین را بیشتر از کودک آزار میدهد، اما اگر سکسکه در حین شیر خوردن رخ داد، وضعیت او را تغییر دهید، سعی کنید او را وادار به آروغ زدن کنید یا به او کمک کنید تا آرام شود. صبر کنید تا سکسکه تمام شود و سپس دوباره شیر دادن را شروع کنید. اگر سکسکه در عرض پنج تا ده دقیقه از بین نرفت، سعی کنید برای چند دقیقه دوباره شیر دادن را شروع کنید. انجام این کار معمولاً آن را متوقف میکند. اگر کودک شما اغلب سکسکه میکند، سعی کنید وقتی آرام است و قبل از اینکه خیلی گرسنه شود به او شیر بدهید. این کار معمولاً احتمال وقوع سکسکه در حین شیر خوردن را کاهش میدهد.
گریه کردن برای کودکان امری طبیعی است و چندین هدف دارد. گریه به کودک اجازه میدهد تا وقتی گرسنه است یا احساس ناراحتی میکند، کمک بخواهد. همچنین به او کمک میکند تا از محرکهای شدید مانند صداها، نورها و سایر عوامل مضر دوری کند. علاوه بر این، گریه به کودک کمک میکند تا تنشهای خود را رها کند.
ممکن است متوجه شوید که کودکتان دورههایی از بیقراری دارد، حتی زمانی که گرسنه، ناراحت یا خسته نیست. گاهی اوقات به نظر میرسد هیچ چیز نمیتواند او را آرام کند. پس از این دورهها، ممکن است هوشیارتر به نظر برسد و سپس خواب عمیقتر نسبت به معمول داشته باشد. این نوع گریههای با بی قراری به کودکان کمک میکند تا انرژی اضافی خود را تخلیه کنند و به حالت آرامتری برسند. با شناخت الگوهای گریه کودکتان، ممکن است بتوانید نیازهای خاص او را از طریق نوع گریهاش تشخیص دهید. آیا گرسنه است؟ عصبانی است؟ درد دارد یا احساس ناراحتی میکند؟ خوابآلود است؟ هر کودکی به شیوهای متفاوت از صدای خود استفاده میکند.
گاهی اوقات انواع مختلف گریه با هم همپوشانی دارند. کودکان معمولاً با گرسنگی از خواب بیدار میشوند و برای غذا گریه میکنند. اگر سریع پاسخ ندهید، گریه گرسنگی او ممکن است به گریهای از عصبانیت تبدیل شود. تفاوت را خواهید شنید. با رشد کودک، گریههای او قویتر، بلندتر و مصرانهتر میشود. همچنین تنوع بیشتری پیدا میکنند، گویی نیازها و خواستههای مختلفی را بیان میکنند. بهترین راه برای برخورد با گریه این است که به سرعت به گریههای او پاسخ دهید. شما یک کودک کوچک را با توجه زیاد لوس نخواهید کرد و اگر به درخواستهای او پاسخ دهید، در کل کمتر گریه خواهد کرد.
هنگام پاسخ به گریههای کودکتان، سعی کنید ابتدا به فوریترین نیاز او رسیدگی کنید. اگر سردش است، گرسنه است و پوشکش خیس است، ابتدا او را گرم کنید، پوشکش را عوض کنید و سپس به او غذا بدهید. اگر گریهاش جیغمانند یا وحشتزده است، بررسی کنید که آیا لباس یا چیز دیگری باعث ناراحتی او شده است. شاید مویی دور انگشت دست یا پایش پیچیده باشد. اگر گرم است، پوشکش خشک است و به خوبی غذا خورده است، اما گریهاش قطع نمیشود، تکنیکهای آرامسازی را امتحان کنید. روشهایی را پیدا کنید که برای کودکتان بهترین نتیجه را دارد.
- تکان دادن به آرامی، چه روی صندلی تکاندهنده یا در آغوش شما در حالی که به آرامی به چپ و راست حرکت میکنید.
- نوازش آرام سر او یا ضربههای ملایم به پشت یا سینهاش
- پیچیدن او در پتوی کودک
- آواز خواندن یا صحبت کردن با او
- پخش موسیقی ملایم
- راه بردن او در آغوش، کالسکه یا در صندلی ایمنی کودک در اتومبیل
- آروغ زدن برای رهایی از حبابهای گاز معده
- حمام گرم (اکثر کودکان حمام کردن را دوست دارند، اما نه همه)
گاهی اوقات، اگر هیچکدام از این روشها جواب نداد، بهترین راه این است که کودک را به تنهایی در مکانی امن مانند تختخوابش بگذارید. بسیاری از کودکان بدون گریه نمیتوانند بخوابند و اگر به حال خود رها شوند، سریعتر به خواب میروند. اگر کودک واقعاً خسته باشد، گریهاش نباید طول بکشد. اگر گریه متوقف نشد و در طول روز یا شب ادامه یافت، ممکن است دلیل آن کولیک (قولنج کودکی) باشد. متأسفانه هیچ توضیح قطعی برای علت کولیک وجود ندارد. اغلب، کولیک به این معنی است که کودک به تحریکها حساسیت غیرمعمولی دارد یا نمیتواند خودش را آرام کند یا سیستم عصبیاش را تنظیم کند. با رشد او، این ناتوانی در آرام کردن خود، که با گریه مداوم مشخص میشود، بهبود مییابد.
اگر کودکتان آرام نمیشود، ممکن است بیمار باشد. دمای بدن او را بررسی کنید. اگر دمای مقعدی او ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر باشد، ممکن است عفونت داشته باشد. با پزشک اطفال تماس بگیرید.
هرچه آرامتر باشید، آرام کردن کودک آسانتر خواهد بود. حتی کودکان بسیار کوچک به تنش حساس هستند و با گریه به آن واکنش نشان میدهند. شنیدن گریههای یک کودک تازه متولد شده میتواند دردناک باشد، اما اگر اجازه دهید ناامیدیتان به عصبانیت یا وحشت تبدیل شود، فقط گریههای کودک را تشدید میکنید. اگر احساس میکنید که نمیتوانید از پس این موقعیت برآیید، کودک را در مکانی امن بگذارید و از یکی از اعضای خانواده یا دوستان کمک بگیرید. این کار به شما فرصت استراحت میدهد و گاهی حضور یک چهره جدید میتواند کودک را آرام کند. مهمتر از همه، هرگز کودک را تکان ندهید یا نزنید. تکان دادن شدید کودک میتواند باعث کوری، آسیب مغزی یا حتی مرگ شود. مهم است که این اطلاعات درباره گریه را با هر کسی که از کودک شما مراقبت میکند، از جمله همسر یا پرستار کودک، به اشتراک بگذارید.
در نهایت، گریه کودکتان را به خودتان نگیرید. او به این دلیل گریه نمیکند که شما والد بدی هستید یا او شما را دوست ندارد. همه کودکان گریه میکنند، اغلب بدون هیچ دلیل واضحی. کودکان تازه متولد شده معمولاً روزانه یک تا چهار ساعت گریه میکنند. این بخشی از سازگاری با زندگی جدید و عجیب خارج از رحم است.
والدین گاهی نمیتوانند وقتی کودکشان گریه میکند او را آرام کنند، بنابراین انتظار نداشته باشید که یک معجزهگر باشید. در عوض، به گریه او پاسخ دهید، او را در آغوش بگیرید، رویکردی واقعبینانه داشته باشید، کمک بگیرید، به اندازه کافی استراحت کنید و از تمام آن لحظات شگفتانگیز با فرزندتان لذت ببرید.
ریشه بند ناف را تمیز و خشک نگه دارید تا وقتی که چروک شود و در نهایت بیفتد. نیازی به استفاده از الکل روی بند ناف نیست؛ فقط آن را تمیز نگه دارید. قبل از افتادن بند ناف، یک حمام سریع در آب کافی است، و پس از حمام کردن، بند ناف را خشک کنید. پوشک را زیر بند ناف تا کنید تا ادرار آن را خیس نکند. ممکن است در حوالی زمان افتادن بند ناف، چند قطره خون روی پوشک مشاهده کنید. این طبیعی است. اما اگر بند ناف به طور فعال خونریزی کند، فوراً با پزشک کودک تماس بگیرید. اگر بند ناف عفونی شود، به درمان پزشکی نیاز دارد. اگرچه عفونت بند ناف غیرمعمول است، اما در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر باید با پزشک تماس بگیرید:
- ترشحات زرد رنگ بدبو از بند ناف
- پوست قرمز اطراف پایه بند ناف
- گریه هنگام لمس بند ناف یا پوست کنار آن
ریشه بند ناف باید تا سه هفتگی نوزاد خشک شود و بیفتد. اگر پس از این مدت ادامه یابد نیاز به ویزیت پزشک است.
گرانولوم نافی: گاهی اوقات به جای خشک شدن کامل بند ناف، یک گرانولوم یا یک توده کوچک قرمز رنگ از بافت اسکار تشکیل میدهد که پس از افتادن بند ناف روی ناف باقی میماند. این گرانولوم مایعی به رنگ زرد روشن از خود ترشح میکند. این وضعیت معمولاً ظرف حدود یک هفته از بین میرود، در غیر این صورت، با پزشک متخصص اطفال کودک مشورت کنید.
فتق ناف: اگر به نظر میرسد که ناحیه بند ناف نوزاد شما هنگام گریه کردن به بیرون فشار میآورد، ممکن است فتق ناف داشته باشد. سوراخ کوچکی در قسمت عضلانی دیواره شکم که به بافت اجازه میدهد هنگام افزایش فشار شکمی (مثلاً گریه کردن) بیرون بزند. یک بیماری جدی نیست و معمولاً در دوازده تا هجده ماه اول به خودی خود بهبود مییابد. در صورتی که تا سه تا پنج سالگی بهبود نیابد، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد. نوار چسب یا سکه روی ناف قرار ندهید. این کار به فتق کمکی نمیکند و ممکن است باعث بثورات پوستی شود.
از زمانی که پوشکهای یکبار مصرف سال ها پیش معرفی شدند، نیازها و انتظارات بیشتر والدین را برآورده کردهاند؛ با این حال، انتخاب نوع پوشک تصمیمی است که هر والد جدیدی با آن روبرو میشود. در حالت ایدهآل، بهتر است قبل از تولد نوزاد، بین پوشک پارچهای و پوشک یکبار مصرف انتخاب کنید تا بتوانید به اندازه کافی ذخیره کنید . توجه داشته باشید که بیشتر نوزادان حدود ده پوشک در روز استفاده میکنند. قبل از شروع، مطمئن شوید که تمام وسایل لازم در دسترس شما قرار دارند. هرگز کودک خود را حتی برای یک ثانیه روی میز تعویض پوشک تنها نگذارید. نوزادان تکان میخورند و میتوانند به راحتی از روی میز تعویض بیفتند. علاوه بر این، خیلی طول نمیکشد که نوزاد بتواند بچرخد، و اگر زمانی که حواس شما پرت است این کار را انجام دهد، ممکن است منجر به آسیب جدی شود. هنگام تعویض پوشک کودک، به موارد زیر نیاز دارید:
- یک پوشک تمیز (به همراه بند یا چسب)
- دستمال مرطوب بدون عطر، یا یک ظرف کوچک (یا لیوان یا کاسه) حاوی آب ولرم و یک دستمال نرم، حوله کاغذی نرم یا پنبه نیز میتواند استفاده شود.
- پماد مخصوص پوشک یا وازلین
- از پودر بچه استفاده نکنید، زیرا کودک ممکن است گرد و غبار پودر را تنفس کند و ریههای او تحریک شود.
مراحل تعویض پوشک:
۱. پوشک کثیف را بردارید و از آب ولرم و پنبه، حوله کاغذی نرم، یا دستمال مرطوب بدون عطر برای تمیز کردن آرام نوزاد استفاده کنید. (به یاد داشته باشید که برای نوزادان دختر از جلو به عقب پاک کنید.)
۲. در صورت نیاز، از پماد مخصوص پوشک که توسط پزشک کودکان توصیه شده است استفاده کنید. قبل از استفاده از پماد مطمئن شوید که ناحیه پوشک کاملاً خشک است.
بثورات یا تحریک پوستی در ناحیهای که توسط پوشک پوشیده شده است، معمولاً قرمزی یا برجستگیهای کوچک در قسمت پایین شکم، باسن، اندام تناسلی و چینهای ران است (سطوحی که مستقیماً با پوشک خیس یا کثیف در تماس هستند.) این نوع بثورات معمولاً با مراقبت مناسب در عرض سه تا چهار روز بهبود مییابد. شایعترین علل آن عبارتند از:
- نگه داشتن پوشک خیس برای مدت طولانی: رطوبت باعث میشود پوست مستعد ساییدگی شود. با گذشت زمان، ادرار در پوشک تجزیه شده و مواد شیمیایی تشکیل میدهد که میتوانند پوست را بیشتر تحریک کنند.
- نگه داشتن پوشک کثیف از مدفوع برای مدت طولانی:آنزیمهای گوارشی موجود در مدفوع به پوست حمله کرده و آن را مستعد جوش میکنند.
هنگامی که سطح پوست آسیب ببیند، بیشتر در برابر تحریک توسط ادرار و مدفوع آسیبپذیر شده و مستعد عفونت باکتریایی یا قارچی میشود. عفونتهای قارچی در این ناحیه شایع هستند و اغلب به صورت جوش روی رانها، اندام تناسلی و پایین شکم ظاهر میشوند.
بیشتر در سنین خاص و تحت شرایط خاص رخ میدهد:
- در کودکان ۸ تا ۱۰ ماهه
- اگر کودکان تمیز و خشک نگه داشته نشوند
- هنگامی که کودکان اسهال دارند
- هنگامی که کودک شروع به خوردن غذای جامد میکند (احتمالاً به دلیل تغییرات در فرآیند گوارش ناشی از تنوع غذایی جدید)
- هنگامی که کودک آنتیبیوتیک مصرف میکند (زیرا این داروها رشد قارچهایی که میتوانند پوست را آلوده کنند، افزایش میدهند)
برای کاهش خطر جوش پوشک در کودک خود، این مراحل را به برنامه تعویض پوشک اضافه کنید:
- پوشک را بلافاصله پس از دفع مدفوع تعویض کنید، ناحیه پوشک را پس از هر بار دفع مدفوع با دستمال مرطوب یا پارچه نرم و آب تمیز کنید.
- پوشک خیس را به طور مکرر تعویض کنیدتا تماس پوست با رطوبت کاهش یابد.
- ناحیه پایین تنه نوزاد را هر زمان که ممکن است در معرض هوا قرار دهید. هنگام استفاده از پوشکهای پارچهای یا پوشکهای یکبار مصرف با کشهای محکم دور شکم و پاها، مطمئن شوید که هوا میتواند داخل پوشک جریان داشته باشد.
اگر با وجود تلاشهای شما جوش پوشک ایجاد شد، از پماد جوش پوشک به عنوان یک مانع برای جلوگیری از تحریک بیشتر و بهبود پوست استفاده کنید. جوش باید طی دو تا سه روز به طور محسوسی بهبود یابد. اگر بهبود نیافت یا بدتر شد (یا اگر جوشهای چرکی مانند دانههای چرکی مشاهده کردید)، با پزشک کودکان مشورت کنید.
در یک اتاق گرم، نوزاد را روی هر سطح صاف و راحت برای هر دوی شما قرار دهید. میز تعویض، تخت یا کف زمین مناسب است. سطوح سخت را با یک پتو یا حوله نرم بپوشانید. اگر نوزاد روی سطحی بالاتر از زمین قرار دارد، از بند ایمنی استفاده کنید یا همیشه یک دست خود را روی او نگه دارید تا مطمئن شوید که نمیافتد.
قبل از شروع، یک ظرف آب، یک دستمال مرطوب دو بار آبکشیشده (بدون باقیمانده صابون) و مقداری شوینده ملایم مخصوص نوزاد را در دسترس داشته باشید. نوزاد خود را در یک حوله بپیچید و فقط قسمتهایی از بدن او را که میشویید، در معرض هوا قرار دهید. از دستمال مرطوب بدون صابون برای شستن صورت او استفاده کنید. سپس از آب صابونی برای شستن بقیه بدن او استفاده کنید و در نهایت ناحیه پوشک را تمیز کنید. به چینهای زیر بغل، پشت گوشها، دور گردن و بهویژه در مورد دختران، ناحیه تناسلی توجه ویژهای داشته باشید.
پس از بهبود ناحیه ناف، میتوانید نوزاد خود را مستقیماً در آب قرار دهید. اولین حمامهای او باید تا حد امکان ملایم و کوتاه باشد. اگر به نظر میرسد که ناراحت است، به حمام اسفنجی برگردید و یک یا دو هفته بعد دوباره امتحان کنید. کودک به شما نشان خواهد داد که چه زمانی آماده است.
اکثر والدین حمام کردن نوزاد را در یک وان کوچک یا لگن پلاستیکی که با یک حوله تمیز پوشانده شده است، راحتتر میدانند. ظرف را با ۲ اینچ (۵ سانتیمتر) آب پر کنید که برای داخل مچ دست یا آرنج شما گرم باشد، داغ نباشد. اگر ظرف را از شیر آب پر میکنید، ابتدا آب سرد را باز کنید و در آخر ببندید تا از سوختگی خود یا کودک جلوگیری کنید. دمای آب در شیر آب نباید بیشتر از ۴۸٫۹ درجه سانتیگراد باشد تا از سوختگی جلوگیری شود. در بسیاری از موارد میتوانید دمای آبگرمکن خود را تنظیم کنید. اگر چیزی را فراموش کردهاید یا نیاز است برای لحظهای از کودک دور شوید، باید او را با خود ببرید، بنابراین یک حوله خشک در دسترس داشته باشید. هرگز کودک را حتی برای یک لحظه در حمام تنها نگذارید. اگر کودک شما از حمام لذت میبرد، به او زمان بیشتری بدهید تا در آب بازی کند و آن را کشف کند. هرچه کودک شما بیشتر لذت ببرد، ترس او از آب کمتر میشود. با بزرگتر شدن او، زمان حمام طولانیتر میشود تا جایی که بیشتر آن به بازی اختصاص مییابد. حمام کردن باید یک تجربه آرامبخش و لذتبخش باشد، بنابراین عجله نکنید مگر این که کودک ناراحت باشد.
از یک دستمال نرم برای شستن صورت و موهای کودک استفاده کنید و این کار را یک یا دو بار در هفته انجام دهید. تمام پوست سر او، از جمله قسمتهای نرم (ملاجها)، را به آرامی ماساژ دهید. هنگامی که صابون یا شامپوی بچه را از سر او آبکشی میکنید، دست خود را به شکل فنجان روی پیشانی او قرار دهید تا کفها به طرفین بروند و وارد چشمهای او نشوند. اگر مقداری شوینده به چشمهای او رفت، به سادگی با دستمال مرطوب و آب ولرم بدون صابون چشمهای بسته او را پاک کنید تا شوینده از بین برود و او دوباره چشمهایش را باز کند. بقیه بدن او را از بالا به پایین بشویید.
حولههای نوزادی دارای کلاه ، موثرترین راه برای گرم نگه داشتن سر نوزاد پس از پایان حمام هستند. حمام کردن نوزاد در هر سنی کار خیسکنندهای است، بنابراین آماده باشید تا خود را خشک نگه دارید.
حمام کردن یک راه آرامبخش برای آماده کردن کودک برای خواب است و باید در زمانی که برای شما مناسب است انجام شود.
توجه:
پس از این که نوزاد خود را لخت کردید، بلافاصله او را در آب گرم قرار دهید تا سرما نخورد. از یک دست برای حمایت از سر او و از دست دیگر برای شستن او استفاده کنید، ابتدا پاهایش را وارد آب کنید. با او به آرامی صحبت کنید و به آرامی بدن او را پایین بیاورید تا در وان قرار گیرد. برای ایمنی، بیشتر بدن و صورت او باید بالاتر از سطح آب باشد، بنابراین باید مرتباً آب گرم روی بدن او بریزید تا گرم بماند. از یک دستمال نرم برای شستن صورت و موهای او استفاده کنید و این کار را یک یا دو بار در هفته انجام دهید. تمام پوست سر او، از جمله قسمتهای نرم (ملاج)، را به آرامی ماساژ دهید. هنگامی که صابون یا شامپوی بچه را از سر او آبکشی میکنید، دست خود را به شکل فنجان روی پیشانی او قرار دهید تا کفها به طرفین بروند و وارد چشمهای او نشوند. اگر مقداری شوینده به چشمهای او رفت، به سادگی با دستمال مرطوب و آب ولرم بدون صابون چشمهای بسته او را پاک کنید تا شوینده از بین برود و او دوباره چشمهایش را باز کند. بقیه بدن او را از بالا به پایین بشویید.
اگر ناحیه پوشک نوزاد خود را بهطور کامل در هنگام تعویض پوشک تمیز کنید، نیازی به حمام کردن زیاد نیست. یک حمام کوتاه با استفاده از شوینده ملایم سه بار در هفته تا یک بار در روز در طول سال اول زندگی او ممکن است کافی باشد. حمام کردن بیش از حد بهویژه اگر از صابونهای خشککننده یا تحریککننده استفاده شود یا رطوبت از پوست تبخیر شود، میتواند پوست او را خشک کند. خشک کردن پوست با حوله و استفاده از مرطوبکننده بدون عطر و با حساسیت پایین بلافاصله پس از حمام میتواند به پیشگیری از حساسیت کمک کند .
در ابتدا، کودک شما تفاوت بین روز و شب را نمیداند. معده او فقط به اندازهای گنجایش دارد که برای حداکثر تا سه یا چهار ساعت او را سیر نگه دارد، (کودکان محروم از شیر مادر که با شیر مصنوعی تغذیه میشوند ممکن است کمی بیشتر بخوابند.) در ماههای اول، بیدار شدن و تغذیه در طول شب اجتنابناپذیر است و باید در هر ساعتی از شبانه روز به او شیر بدهید. اما حتی در این سن، میتوانید به او یاد بدهید که شبها برای خوابیدن و روزها برای بازی کردن است. سعی کنید تغذیه شبانه را تا حد امکان آرام و کمتحرک انجام دهید. چراغها را روشن نکنید یا تعویض پوشک را طولانی نکنید. به جای بازی کردن، بعد از تغذیه و تعویض پوشک، او را بلافاصله به تختخوابش برگردانید. اگر او بیش از سه یا چهار ساعت چرت میزند، بهخصوص در اواخر بعدازظهر، او را بیدار کنید و با او بازی کنید. این کار به او یاد میدهد که خواب طولانیتر را برای شب نگه دارد.
در ابتدا، کودک شما احتمالاً حدود ۱۶ ساعت در روز میخوابد، که به چرتهای سه یا چهار ساعته تقسیم میشود و به طور مساوی بین وعدههای غذایی است. شروع به ایجاد یک روال قبل از خواب کنید. تجربه یک حس قوی (مانند حمام کردن)، به دنبال زمان آرامبخش (مانند استفاده از کمی لوسیون مرطوبکننده و صحبت کردن یا آواز خواندن)، و سپس یک تغذیه خوب به همراه یک لالایی قبل از خواب، میتواند به کودک شما کمک کند تا متوجه شود که زمان خواب طولانیتر نزدیک است.
توصیه می شود کودکان سالم به پشت خوابانده شوند، زیرا این حالت ایمنترین وضعیت خواب برای کودکان است. خواباندن کودک به پشت، خطر سندرم مرگ ناگهانی کودک (SIDS) را کاهش میدهد. هنگامی که این کودکان در خواب با شرایطی مواجه میشوند که سلامتی آنها را به خطر میاندازد، ممکن است نتوانند از خواب بیدار شوند تا خود را از خطر نجات دهند. کودکانی که روی شکم میخوابند، خواب عمیقتری دارند و بیدار شدن برای آنها سختتر است؛ به همین دلیل خوابیدن روی شکم بسیار خطرناک است. از آنجا که تشخیص اینکه کدام کودکان ممکن است بهطور طبیعی از خواب بیدار نشوند غیرممکن است و همچنین به دلیل ارتباط قوی بین SIDS و وضعیت خواب، توصیه می شود که همه کودکان به پشت خوابانده شوند.
برخی از پزشکان قبلاً فکر میکردند که خوابیدن به پهلو ممکن است جایگزین مناسبی برای خوابیدن به پشت باشد، اما اکنون میدانیم که خوابیدن به پهلو به اندازه خوابیدن روی شکم برای کودکان خطرناک است. کودکانی که به پهلو خوابانده میشوند ممکن است به روی شکم بغلتند، که این امر خطر SIDS را افزایش میدهد. از وسایل موقعیتدهی مانند پتوی لولهشده برای نگه داشتن کودک به پشت استفاده نکنید، زیرا این وسایل ممکن است باعث خفگی شوند. کافی است کودک را به پشت بخوابانید. همه کودکان سالم، از جمله آنهایی که رفلاکس معده دارند، باید به پشت بخوابند. اگر کودک شما یکی از شرایط پزشکی نادری را داشته باشد که نیاز به خوابیدن در وضعیت دیگری دارد، پزشک متخصص اطفال به شما اطلاع خواهد داد. هنگامی که کودک بتواند به راحتی از پشت به شکم و از شکم به پشت بغلتد، میتوانید اجازه دهید در وضعیتی که خود انتخاب میکند بخوابد.
همچنین مهم است که از خواباندن کودک روی سطوح نرم مانند بالش، لحاف، پتو، ضربهگیر تخت یا حتی در کنار اسباببازیهای پر شده خودداری کنید، زیرا این وسایل ممکن است در صورت فرو رفتن صورت کودک در آنها، راه تنفس او را مسدود کنند. همچنین از خواباندن کودک روی سینه بزرگسالان خودداری کنید، زیرا خطر به خواب رفتن بزرگسال در حالی که کودک را در آغوش دارد وجود دارد. مبلها و تشکهای نرم نیز محیطهای خواب بسیار ناامنی برای کودکان هستند.
صندلیهای ماشین، کالسکهها، تابها، کریرهای کودک و آغوشیها برای خواب معمولی توصیه نمیشوند، بهویژه برای کودکان زیر چهار ماه اصلا مناسب نیستند. یک کودک در این سن ممکن است نتواند وضعیت خود را تغییر دهد تا بهطور ایمن نفس بکشد. یک تشک تخت و سفت (در یک تخت یا گهواره ایمن) که با یک ملافه مناسب پوشانده شده باشد، ایمنترین جای خواب برای کودک است. تشک را با بالش یا پتو نرم نکنید؛ این کار آن را خطرناک میکند. تمام اسباببازیهای نرم و حیوانات پر شده را در طول سال اول از تخت کودک دور نگه دارید. دمای اتاق کودک را در حد راحت نگه دارید. به جای پتو، از لباس خواب (یکتکه) بدون پوشش اضافی استفاده کنید. اگر نگران هستید که کودکتان سردش شود، میتوانید از لباسهای لایهای، پتوی پوشیدنی یا کیسه خواب به عنوان جایگزینهای ایمن استفاده کنید. یک محیط خواب ایمن (کودک به پشت در یک تخت نزدیک به تخت والدین، بدون هیچ گونه ملافه یا اشیاء نرم) برای محافظت از کودک در برابر SIDS یا مرگ ناشی از خفگی ناگهانی بسیار مهم است.
بسیاری از والدین وسوسه میشوند که کودک خود را در تخت خود بخوابانند، بهویژه زمانی که خسته هستند و کودک بیقرار است. خوابیدن در تخت مشترک خطر مرگ کودک را افزایش میدهد. در عوض، گهواره یا تخت کودک را در اتاق خود قرار دهید، جایی که بتوانید او را زیر نظر داشته باشید و در صورت نیاز آرامش دهید و همیشه او را به یک محیط خواب ایمن بازگردانید. کودک شما زمانی که در اتاق شما در محل خواب جداگانه خود میخوابد، در ایمنترین حالت قرار دارد، (ترجیحاً برای اولین سال زندگی).
در حالی که خوابیدن به پشت مهم است، به مرور که بزرگتر می شود باید زمانی که بیدار است و تحت نظر شماست، روی شکم نیز قرار بگیرد. این کار به تقویت عضلات شانه و کنترل سر او کمک میکند و از ایجاد صافی پشت سر او جلوگیری میکند. هیچ کس نمیتواند دقیقاً مشخص کند که کودکان به چه میزان زمان خوابیدن روی شکم نیاز دارند، اما مطمئن شوید که بخشی از زمان بیداری او را هر روز به بازی در این حالت اختصاص دهید.
میتوانید از یک ناخنگیر مخصوص نوزادان یا قیچی ناخن با نوک کند استفاده کنید، اما هنگام استفاده از ناخنگیر یا قیچی بسیار مراقب باشید. اگر نوزادتان آرام دراز کشیده، زمان مناسبی برای کوتاه کردن ناخنها بعد از حمام است، اما ممکن است راحتترین زمان برای کوتاه کردن ناخنها زمانی باشد که او خواب است. ناخنهای او را تا حد امکان کوتاه و صاف نگه دارید تا از خراشیدن خودش (یا شما) جلوگیری کند.
در هفتههای اول، انگشتان او آنقدر کوچک هستند و ناخنهایش آنقدر سریع رشد میکنند که ممکن است مجبور شوید هفتهای دو بار آن ها را کوتاه کنید. در مقابل، ناخنهای پای نوزاد شما بسیار کندتر رشد میکنند و معمولاً نرم و انعطافپذیر هستند. لازم نیست آن ها را به اندازه ناخنهای دست کوتاه نگه دارید، بنابراین ممکن است فقط ماهی یک یا دو بار نیاز به کوتاه کردن داشته باشند. از آنجا که آن ها بسیار نرم هستند، گاهی اوقات به نظر میرسد که در گوشت فرو رفتهاند، اما دلیلی برای نگرانی وجود ندارد، مگر اینکه پوست کنار ناخن قرمز، ملتهب یا سفت شود، یا ناحیهای از چرک را ببینید که در این صورت با پزشک کودکان مشورت کنید. با بزرگتر شدن کودک، ناخنهای پای او سختتر و محکمتر میشوند. از وسوسه جویدن ناخنهای فرزندتان به عنوان راهی برای کوتاه کردن آنها خودداری کنید، زیرا این عادت میتواند منجر به عفونت پوستی شود.
پوست نوزاد شما ممکن است در برابر مواد شیمیایی موجود در لباسهای نو و بقایای صابون روی لباسهای شسته شده حساس باشد. قبل از قرار دادن کودک در معرض لباسها، ملافهها، پتوها و سایر وسایل قابل شستشو، آن ها را دو بار آبکشی کنید. در چند ماه اول، شستشوی نوزاد خود را جداگانه انجام دهید. پوسته پوسته شدن پوست نوزاد در چند هفته اول امری عادی است، زیرا بدن او در حال پاکسازی سلولهای پوستی اضافی ناشی از وجود مایع آمنیوتیک است. نوزادان به طور معمول به مرطوب کننده پوست نیاز ندارند، به خصوص اگر زیاد آن ها را حمام نکنید. اگر احساس میکنید پوست نوزاد شما خیلی خشک است، میتوانید از روغن، لوسیون، کرم یا پمادی استفاده کنید که حاوی عطر یا رنگ نباشد. اگر نوزاد شما بثورات پوستی برجسته یا خشک مداوم دارد، از متخصص اطفال او بپرسید که آیا ممکن است اگزما داشته باشد؟
اگر قبلاً هرگز از یک کودک مراقبت نکردهاید، اولین تعویض لباس میتواند بسیار سخت باشد. نه تنها بیرون آوردن آن دست کوچک از آستین دشوار است، بلکه ممکن است کودک شما در کل فرآیند به نشانه اعتراض جیغ بزند. او از برخورد هوا به پوستش خوشش نمیآید و از هل دادن و کشیده شدن در لباسها نیز لذت نمیبرد. شاید راحتتر باشد که او را هنگام تعویض نیمه بالایی بدنش روی زانوی خود نگه دارید، سپس او را روی زمین، تخت یا میز تعویض پوشک بخوابانید و لباس نیمه پایینی بدنش را عوض کنید. هنگام پوشاندن لباس خواب یک تکه به او، قبل از پوشیدن آستینها، آنها را روی پاهایش بکشید. ابتدا تیشرتها را روی سرش بکشید، سپس هر بار یک دست را از آستینها عبور دهید. از این فرصت استفاده کنید و بپرسید: «دستت کجاست؟» با بزرگتر شدن او، این کار به یک بازی تبدیل میشود، به طوری که او فقط برای شنیدن اینکه شما میگویید: «دست بچه اینجاست!» دستش را از آستینها عبور میدهد. برخی از ویژگیهای لباس میتواند لباس پوشیدن را بسیار آسانتر کند. به دنبال لباسهایی باشید که:
- به جای پشت، از جلو تا انتها دکمهدار یا زیپدار باشند.
- هر دو پا دکمهدار یا زیپدار باشند تا تعویض پوشک آسانتر شود.
- آستینهای گشاد داشته باشند تا دست شما بتواند به آرامی بازوی کودک را از میان آن ها عبور دهد.
- هیچ روبان یا بندی برای گره زدن، باز کردن یا پیچیدن دور گردن نداشته باشند. (زیرا میتواند باعث خفگی شود)
- از پارچه نرم ساخته شده باشند (از بستن محکم دور بازوها، پاها یا گردن خودداری کنید).
کودک خود را روی پایتان قرار دهید و یقه لباس را بکشید تا روی سر او کشیده شود. از انگشتانتان برای جلوگیری از گیر کردن لباس به صورت یا گوشهایش استفاده کنید.
سعی نکنید بازوی کودک را از آستین رد کنید. در عوض، دست خود را از بیرون وارد آستین کنید، دست کودک را بگیرید و آن را از آستین بیرون بکشید.
هنگام درآوردن لباس، آستینها را یکی یکی در حالی که پشت و سر کودک را نگه داشتهاید، درآورید. سپس یقه لباس را بکشید و آن را از چانه و صورت کودک جدا کنید و به آرامی آن را از تن او درآورید.
در صورتی که درجه حرارت محیط بیشتر از 24 درجه سانتی گراد نباشد، کودک شما برای گرم ماندن به چندین لایه لباس نیاز دارد. به طور کلی بهتر است از زیرپیراهن و پوشک، پوشیده با لباس خواب و سپس پیچیده شده در یک پتوی مخصوص کودک استفاده کنید. اگر کودک شما نارس به دنیا آمده است، ممکن است تا زمانی که وزنش افزایش یابد و بدنش بهتر بتواند با دما سازگار شود، به یک لایه لباس دیگر نیاز داشته باشد. در هوای گرم میتوانید لباسها را یک لایه کاهش دهید. یک قانون کلی خوب این است که به کودک، یک لایه لباس بیشتر از لباسی که خودتان میپوشید، بپوشانید.